Enerji Iletim Sistemleri Cilt 5 - Selim Ay
Enerji iletim sistemleri enerji iletim hatlarından (hava hatları, yeraltı kabloları, denizaltı kabloları) ve transformatör merkezlerinden (açık-klasik tip ve gaz izoleli tip-GIS) meydana gelmektedir. Enerji iletim sistemleri, enerji üretim sistemleri (santraller) ile enerji dağıtım sistemleri (mesken ve sanayi yükleri) arasındaki bağlantıları gerçekleştirmektedir. Ülkemizdeki enerji iletiminde kullanılan gerilim seviyeleri 154 kV ve 380 (400) kV’dur; 66 kV’luk hatların çoğu 33 kV’a dönüştürüldüğü için Türkiye genelinde yaklaşık 110 km kadar 66 kV’luk hat kalmıştır. 33 (34.5) kV ve daha düşük gerilimli hatlar ise enerji dağıtım hatlarıdır. Ülkemizde enerji iletim sistemleri ile ilgili kamu kuruluşu Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketidir (TEİAŞ). TEİAŞ’ın en son yayınlanan 2017 yılı istatistiklerine göre, ülkemizdeki 154 kV’luk ve 380 kV’luk enerji iletim hava hatlarının uzunlukları, sırasıyla 43495.0 km ve 22595.7 km’dir. 154 kV’luk ve 380 kV’luk yeraltı kablolarının uzunlukları, sırasıyla 342.6 km ve 89.7 km’dir. 380 kV’luk transformatörlerin sayısı 327 ve toplam kurulu gücü 66378.0 MVA, 154 kV’luk transformatörlerin sayısı ise 1394 ve toplam kurulu gücü 96372.0 MVA’dır. Enerji iletim hatlarına ait hesaplar en temelde mekanik hesaplar ve elektriksel hesaplar olarak ikiye ayrılır. Enerji iletim hava hatlarının mekanik hesapları elektriksel hesaplardan bağımsız yapılmaktadır [S. Ay, “Enerji İletim Sistemleri Cilt 4”, Birsen Yayınevi, 2018]. Enerji iletim hatlarının elektriksel hesapları ise “sürekli işletmeye ilişkin hesaplar” ve “geçici işletmeye ilişkin hesaplar” olmak üzere iki temel başlık altında toplanabilir. Bilindiği gibi ülkemizdeki üniversitelerin Elektrik Mühendisliği veya Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümlerinin ders programlarında elektriksel hesapların işlendiği “Enerji İletim Sistemleri” veya “Enerji İletimi” ya da “Elektrik Enerjisi İletimi” başlıklı -çoğunlukla zorunlu- dersler yer almaktadır. Bu kitap, 6 cilt olarak planlanan “Enerji İletim Sistemleri” kitap serisinin beşincisidir ve elektriksel hesapları içermektedir. Bu Kitap (cilt 5); YTÜ Elektrik Mühendisliği Bölümü Lisans Programındaki “Enerji İletim Sistemleri” ve YTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Programındaki “Enerji İletim Sistemlerinin Tasarımı” derslerinin konularını (cilt 1, 2, 3, 4 ve 6 ile birlikte) kapsamaktadır. Sekiz bölümden oluşan kitabın ikinci, üçüncü ve dördüncü bölümlerinde sürekli işletmeye ait hesaplara yer verilmiştir; beşinci, altıncı ve yedinci bölümlerde ise geçici işletmeye ait hesaplar bulunmaktadır. Kitabın birinci bölümünde genel tanımlar ve sekizinci bölümünde işletmeye ilişkin büyüklükler verilmiştir. Kitaptaki ilgili konuları destekleyici ek bilgiler “Not” vurgusuyla verilmiştir.
